Wybór imienia dla malucha to jedno z poważniejszych zadań przyszłych rodziców. Imion jest wiele i o tym jakie wybrać decyduje wiele czynników – czasem wybór pada na imię po przodkach, czasem istotne jest by imię było oryginalne i wyróżniające albo wręcz przeciwnie by było tradycyjne, często też rodzice chcą by imię dobrze pasowało do nazwiska. Wybór nie jest łatwy .

A jak to wygląda od strony prawnej?

WYBÓR IMIENIA

Przede wszystkim należy podkreślić , że nie ma urzędowego wykazu imion. Nie jest jednak tak, że w wyborze imienia mamy całkowitą dowolność. Kwestię wyboru imienia reguluje Ustawa z dnia 28 listopada 2014 roku Prawo o aktach stanu cywilnego, która obowiązuje od dnia 1 marca 2015 roku. Zgodnie z art. 59 ustawy :

– można nadać dziecku jedynie dwa imiona

– imię nie może być w formie zdrobniałej

-imię nie może mieć charakteru ośmieszającego lub nieprzyzwoitego.

Wybrane imię lub imiona mogą być jednak imionami obcymi. Można także nadać dziecku imię, które nie wskazuje na płeć dziecka ale w powszechnym znaczeniu jest przypisane do danej płci.

Nie ma zatem obecnie żadnych przeciwwskazań by nadać dziecku imię inne niż polskie, nie ma też przeciwwskazań by zachować oryginalną pisownię takiego imienia.

Formalnie wyboru imienia dokonujemy kiedy zgłaszamy się do Urzędu Stanu Cywilnego( mamy na to 21 dni) aby zgłosić urodzenie dziecka i otrzymać akt jego urodzenia.

Wówczas podajemy imię, które wybraliśmy dla dziecka. Jeśli imię nie spełnia wyżej wymienionych kryteriów, czyli np. jest w formie zdrobniałej, to kierownik Urzędu Stanu Cywilnego odmówi przyjęcia oświadczenia o wyborze imienia i wybierze dziecku imię sam. Taki wybór ma formę decyzji, która jest wykonalna natychmiast a to oznacza, że imię wybrane przez kierownika USC jest wpisywane do aktu urodzenia dziecka, niezależnie czy rodzice zechcą się odwołać od tej decyzji czy tez nie.

Czy imię, które wybraliśmy można jeszcze potem zmienić? Tak- zgodnie z art. 70 ustawy o aktach stanu cywilnego rodzice mogą złożyć przed kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego albo przed konsulem oświadczenie o zmianie imienia lub imion dziecka zamieszczonych w akcie urodzenia w terminie 6 miesięcy od jego sporządzenia. Zmiana imienia może polegać na zastąpieniu wybranego imienia innym imieniem, zastąpieniu dwóch imion jednym imieniem lub odwrotnie, dodaniu drugiego imienia, zmianie pisowni imienia lub imion lub zmianie kolejności imion dziecka. Później każda zmiana imienia dziecka jest zdecydowanie bardziej skomplikowana i odbywa się na podstawie Ustawy z dnia 17 października 2008 roku o zmianie imienia i nazwiska. Zgodnie z tą ustawą zmiany można dokonać jedynie z ważnych powodów – np. na imię używane, które jest inne niż w akcie urodzenia. Zmiana imienia dziecka następuje na wniosek jego przedstawiciela ustawowego czyli najczęściej rodziców – konieczna jest zgoda obojga rodziców, lub jednego rodzica jeśli drugi z rodziców został pozbawiony władzy rodzicielskiej albo nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych ( np. został ubezwłasnowolniony) albo nie żyje. Jeśli nie ma porozumienia pomiędzy rodzicami co do zamiany imienia dziecka każde z nich może zwrócić się do sądu opiekuńczego o wyrażenie zgody na zmianę.

Zmiana imienia oznacza zastąpienie wybranego imienia innym, zastąpienie dwóch imion jednym imieniem i odwrotnie, dodanie drugiego imienia, zmianę pisowni imienia/ imion lub zmianę kolejności.

NAZWISKO DZIECKA

Kwestia nazwiska jakie nosi dziecko jest uregulowana w przepisach zdecydowanie bardziej rygorystycznie albowiem dziecko może nosić albo nazwisko ojca, albo matki albo może nosić oba te nazwiska.

Dziecko co do którego zachodzi domniemanie ,że pochodzi od męża matki ( czyli dziecko, które jest urodzone w czasie trwania małżeństwa lub przed upływem 300 dni od ustania małżeństwa) nosi nazwisko będące nazwiskiem obojga rodziców. Jeśli małżonkowie- rodzice mają różne nazwisko to dziecko nosi nazwisko wskazane w ich zgodnych oświadczeniach składanych przy okazji zawierania związku małżeńskiego. Wówczas małżonkowie decydują o swoich nazwiskach i nazwisku dziecka – może ono nosi nazwisko jednego z rodziców ( matki lub ojca) albo nazwisko utworzone przez połączeniu nazwiska matki z nazwiskiem ojca. Pamiętać należy, że jeśli nie ma zgodnych oświadczeń co do nazwiska dziecka to będzie ono nosić nazwisko składające się z nazwiska matki i dołączonego do niego nazwiska ojca – w takiej dokładnie kolejności.

Przy sporządzaniu aktu urodzenia pierwszego wspólnego dziecka małżonkowie mają możliwość zmiany swojego oświadczenia co do nazwiska dziecka, albo w ogóle złożenia stosownego oświadczenia jeśli wcześniej go nie składali.

Zatem do chwili sporządzenia aktu urodzenia pierwszego dziecka rodzice mają możliwość wpływu na brzmienie nazwiska dziecka.

Jeśli rodzice zawarli małżeństwo już po urodzeniu dziecka zastosowanie mają wyżej opisane zasady. Oznacza to, że dziecko będzie nosiło nazwisko wspólne dla obojga małżonków, którzy są jego rodzicami, a jeśli mają oni inne nazwiska to dziecko będzie nosiło nazwisko wybrane przez rodziców. Pamiętać jednak należy, że jeśli rodzice dziecka zawrą małżeństwo po ukończeniu przez dziecko 13 lat to na zmianę nazwiska dziecka konieczna jest jego zgoda.

Inaczej wygląda kwestia nazwiska kiedy rodzice dziecka nie są małżeństwem.

Jeśli dziecko zostało uznane przez ojca przed kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego to nosi ono nazwisko wskazane w zgodnych oświadczeniach rodziców. Rodzice mogą wskazać nazwisko jednego z nich albo nazwisko podwójne składające się nazwiska matki i ojca. Jeśli rodzice nie złożyli zgodnego oświadczenia co do nazwiska ich dziecka, to będzie ono nosić nazwisko składające się z nazwiska matki i dołączonego do niego nazwiska ojca.

Jeśli natomiast ojcostwo zostaje ustalone w drodze postępowania sądowego to sąd w wyroku ustalającym ojcostwo nadaje dziecku nazwisko. Jeśli rodzice dojdą w tym zakresie porozumienie sąd nada dziecku nazwisko jakie wskażą, natomiast w przypadku sprzecznych stanowisk rodziców co do nazwiska sąd nada dziecku nazwisko składające się z nazwiska matki i dołączonego do niego nazwiska ojca.

Jeśli ojcostwa nie ustalono, to dziecko nosi nazwisko matki.

Nie można również zapomnieć o generalnej zasadzie, że dzieci tych samych rodziców noszą takie samo nazwisko, chyba że do zmiany nazwiska potrzebna jest zgoda dziecka. Brak zgody dziecka na zmianę nazwiska ( zgoda jest potrzebna gdy dziecko ukończyło 13 lat) może spowodować, ze będzie ono miało inne nazwisko niż rodzice lub rodzeństwo.

W przypadku zawarcia przez matkę dziecka małżeństwa z mężczyzną który ojcem tego dziecka nie jest sytuacja wygląda następująco: jeśli dziecko nosi nazwisko ojca albo nazwisko podwójne utworzone na podstawie zgodnych oświadczeń rodziców to małżeństwo matki nie ma w tej sferze żadnych skutków. W każdym innym przypadku (dziecko nosi nazwisko matki bądź nazwisko łączone ale nadane nie na podstawie zgodnych oświadczeń rodziców) matka wraz z mężem mogą złożyć przed kierownikiem USC oświadczenie że dziecko matki będzie nosić takie nazwisko jakie nosiłoby ich wspólne dziecko. Przy czym jeśli dziecko skończyło 13 lat musi wyrazić zgodę na zmianę nazwiska.

Powyższe zasady mają także odpowiednie zastosowanie gdy to ojciec małoletniego dziecka zawiera małżeństwo z kobietą, która nie jest matką tego dziecka.

Nazwisko nie może składać się z więcej niż dwóch członów. Jeśli każde z rodziców nosi nazwisko dwuczłonowe, to w skład nazwiska dziecka będą wchodzić pierwsze człony nazwisk podlegających połączeniu chyba, ze w wyniku połączenia powstałoby nazwisko , którego człony są jednakowe.

W okresie późniejszym prawo dopuszcza zmianę nazwiska i tak jak w przypadku imion odbywa się to na podstawie Ustawy o zmianie imion i nazwisk. Zmiana może nastąpić jedynie z ważnych powodów. W praktyce zmiana nazwiska dziecka ma dość często miejsce po ustaniu małżeństwa rodziców, kiedy to matka wraca do swego panieńskiego nazwiska i dochodzi do sytuacji kiedy matka i dziecko mają różne nazwiska.

Pamiętać należy, że zmiana nazwiska obojga rodziców rozciąga się na ich małoletnie dzieci i na przyszłe dzieci. Jeśli zmiana nazwiska dotyczy tylko jednego z rodziców, to ta zmiana rozciąga się na dzieci tylko wówczas kiedy drugi rodzić wyraził na to zgodę, chyba że nie żyje, nie ma zdolności do czynności prawnych lub został pozbawiony władzy rodzicielskie. Jeśli dziecko ukończyło 13 lat potrzebna jest jego zgoda. W braku porozumienia co do nazwiska dziecka każde z rodziców może wystąpić o zgodę do sądu opiekuńczego.

Wnioski o zmianę imienia i nazwiska w trybie ustawy o zmianie imienia i nazwiska składa się do wybranego Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego i zmiana dokonywana jest na podstawie jego decyzji.