Metoda krakowska jako sposób pracy terapeutycznej z dziećmi z całościowymi zaburzeniami rozwoju.

Metoda krakowska jest terapią neurobiologiczną, która uwzględnia wszystkie funkcje poznawcze człowieka, które są niezbędne do komunikowania się. Opiera się na założeniu, że dziecko musi być aktywne, aby móc przyswoić język. Metoda ta przeznaczona jest głównie dla dzieci z całościowymi zaburzeniami rozwoju (m.in: autyzmem, zespołem Aspergera), a także zaburzeniami genetycznymi (np: zespołem Downa).

Metoda ta powstawała od połowy lat osiemdziesiątych w Zespole Diagnozy i Terapii w Krakowie. Początkowo, opisywana przeze mnie koncepcja terapeutyczna była stosowana w nauczaniu dzieci niesłyszących. Pozytywne rezultaty pracy terapeutycznej zachęciły logopedów, a także rodziców dzieci z innymi zaburzeniami rozwoju do przeniesienia tychże oddziaływań także na innych pacjentów. Jak podkreśla prof. Jagoda Cieszyńska metoda krakowska jest systemem składającym się z wielu elementów, które pozostają ze sobą we wzajemnych relacjach, tzn: wszystkie elementy metody krakowskiej muszą być stosowane przez terapeutów, aby móc zbudować system językowy.

Do podstawowych elementów metody krakowskiej zalicza się:

  1. Stymulację słuchową- wykorzystywany w tym celu jest program słuchowy „Słucham i uczę się mówić”. Nagrania, które są w nim zawarte zostały nagrane w profesjonalnym studiu. Wydłużony został czas trwania sylaby i tym samym umożliwiono dzieciom ich odbiór.

  2. Komunikację niewerbalną- do której zaliczamy gesty artykulacyjne (wizualizacyjne), które umożliwiają uczenie dźwięków poprzez charakterystyczny ruch jednej dłoni, a także gesty interakcyjne, tzn: mimika, gestykulacja i mowa ciała.

  3. Manualne Torowanie Głosek– twórcą metody MTG jest Elżbieta Wianecka. Polega ona na uruchomieniu ruchu artykulacyjnego głoski poprzez nacisk i trakcję na wargi, język i żuchwę.

  4. Technikę komunikacyjną- tj. umiejętność prowadzenia dialogu.

  5. Programowanie języka- pozwala wykształcić u dzieci początki komunikacji językowej. Polega na wprowadzaniu poszczególnych części mowy (rzeczowników, czasowników, przymiotników, przysłówków, zaimków, przyimków, liczebników i spójników, a także poszczególnych struktur gramatycznych).

  6. Dziennik wydarzeń- według prof. Jagody Cieszyńskiej dziennik wydarzeń pozwala dziecku identyfikować siebie w świecie. Zamieszczany w nim tekst jest indywidualny i ułatwia przyswajanie gramatyki.

  7. Symultaniczno- sekwencyjna nauka czytania- nauka czytania, w której wprowadzenie każdego nowego elementu składa się z trzech etapów: powtarzania, rozumienia i nazywania. Nauka czytania rozpoczyna się od samogłosek, czytania emocjonalnych wykrzyknień, wyrażeń dźwiękonaśladowczych, globalnego rozpoznawania wyrazów, czytania sylab otwartych (tzn: takich, które zakończone są samogłoską, np: PA), czytania dwóch sylab, czytania sylab zamkniętych (tzn: zakończonych spółgłoską, np: AP), czytania tekstów i nowych sylab, czytania sylab ze spółgłoskami miękkimi (np: NIA), czytania sylab z samogłoskami nosowymi.

  8. Terapia funkcji wzrokowych- polega na różnego rodzaju ćwiczeniach percepcji wzrokowej.

  9. Stymulacja funkcji motorycznych- równowagi, koordynacji wzrokowo- ruchowej, ruchów naprzemiennych.

  10. Wybór dominującej ręki.

  11. Stymulacji lewopółkulowej- jest to przygotowanie ośrodków w lewej półkuli mózgu do przetwarzania informacji językowych. W zakres ćwiczeń lewopółkulowych wchodzą sekwencje, szeregi, relacje.

  12. Kształtowanie zachowań społecznych.

  13. Poznawanie wielozmysłowe.

  14. Stymulacja pamięci (symultanicznej i sekwencyjnej).

  15. Ćwiczenia myślenia przyczynowo- skutkowego- szeregowania w kolejności chronologicznej wydarzeń.

  16. Ćwiczenia kategoryzacji.

  17. Logoterapię.

Uzyskanie oczekiwanych rezultatów terapeutycznych jest możliwe przy wykorzystaniu wszystkich elementów metody krakowskiej. Stosując techniki MK należy również pamiętać o chronieniu dziecka przed negatywnymi wpływami wysokich technologii (np: oglądanie telewizji, posługiwanie się tabletem), ponieważ są to czynniki wpływające pejoratywnie na rozwój kompetencji komunikacyjnej i językowej.